เพื่อน แพง เป็นเรื่องราวของความรักสามเศร้าและโศกนาฏกรรมจากเรื่องสั้นของ ยาขอบ ถูกนำมาสร้างเป็นภาพยนตร์และละครหลายครั้ง โดยเรื่องราวของเพื่อน แพง นั้นนำเอาเรื่องราวความรักของวรรณคดีเรื่อง พระลอ มาเขียนขึ้นใหม่ เรื่องราวของ เพื่อน แพง เกิดขึ้น ณ หมู่บ้านแห่งหนึ่งมีผู้ใหญ่บ้านซึ่งมีลูกสาวสองคนชื่อว่า เพื่อน แพง เพื่อนเป็นคนพี่มีรูปร่างและน่าตาสวยงาม ส่วนแพง ค่อนข้างเป็นหญิงแก่นแก้วและซน เป็นระอาแก่พ่อและพี่สาว ขณะที่ชาวนาหนุ่มคนหนึ่งชื่อว่า เจ้าลอ ซึ่งคบหาดูใจกับเพื่อนมานานแล้ว ส่วนแพงนั้นเขารู้สึกแค่น้องสาว แต่สำหรับแพง รักและเทิดทูนเจ้าลอมาก เพราะว่าพ่อและพี่สาวไม่ค่อยชอบแพงเท่าใดนักเพราะคิดว่า แพงทำให้แม่ตายตอนคลอด

เจ้าลอ สารภาพรักกับ เพื่อน และสู่ขอพ่อของเพื่อน และอนุญาตให้ทั้งคู่แต่งงานกัน แพง รู้จึงเสียใจมากแต่ต้องเก็บความรักข้างเดียวไว้ ส่วนเจ้าลอได้สาบานกับเพื่อนต่อหน้าต้นไทรกลางหมู่บ้านว่าจะรักเพื่อนและภักดีจนวันตาย หากผิดคำสาบานขอให้มีอันเป็นไป และวันหนึ่ง แพง สารภาพรักกับเจ้าลอว่าไม่ได้รักในแบบพี่ชาย เพื่อนรู้เข้าและด่าว่าแพง ว่าแย่งผัวตนเอง ทำให้พ่อโกรธแค้น ไล่ออกจากบ้าน ต่อมาไม่นาน เพื่อน ต้องเดินทางเข้ากรุงเทพเพื่อเยี่ยมญาติแต่เพื่อนหลงใหลในแสงสีของเมืองกรุงและหลงรักชายหนุ่มคนหนึ่งซึ่งมีฐานะร่ำรวย ขณะที่เจ้าลอตามหาเพื่อนในกรุงเทพและพบว่าเพื่อนมีใจให้ชายอื่น ลอเสียใจและกลับมาที่หมู่บ้านโดยมีแพงดูแลอยู่ไม่ห่าง จนทั้งสองได้เสียกัน ส่วนเพื่อนถูกชายผู้นั้นทิ้งและหนีกลับมาที่บ้านเพื่อขอคืนดีลออีกครั้งและพบว่าลอรักกับแพงน้องสาวตนเอง เพื่อนกับแพงทะเลาะกันอย่างรุนแรงจนประกาศตัดความเป็นพี่น้อง ประกอบกับชาวบ้านรังเกียจทั้งลอและแพงว่าคบชู้กัน ทั้งคู่จึงตัดสินใจหนีด้วยกันรุ่งเช้า แพง แอบหนีออกมาแต่ขณะที่ลงบันไดนั้นขั้นบันไดชำรุดและหัก แพงตกลงมาและเจ็บหนัก สุดท้ายก็ตายที่เชิงสะพานข้ามคลอง ลอพบว่าแพงตายจึงเสียใจมาก และใช้เชือกมัดมือเท้าตัวเองโดดน้ำตายตามในที่สุด